Op deze pagina publiceer ik spin-off van mijn boek Tussen Surabaya en Stadskanaal (2026).
De ondergang van een vervener
Klaas Jans Benus (1771-1849) moet in het Veendam en Stadskanaal van de vroege negentiende eeuw een belangrijk man zijn geweest. In de Bataafs-Franse tijd was hij een van de meest welgestelde boeren in Veendam, dorpsvolmacht, zetter van de belasting en gemeenteraadslid. In Stadskanaal behoorde hij tot de stichters van de eerste hervormde kerk in deze nieuwe veenkolonie. Hij was naast boer ook vervener en had landbouwgrond en veenplaatsen in Ommelanderwijk, Stadskanaal en onder Onstwedde. Maar bij zijn dood in Nieuw-Buinen in 1849 was daarvan niets over. Hij had niet meer dan een kleine arbeiderswoning in dat dorp en verder niets. Zijn zoons bezaten toen inmiddels veenplaatsen in Stadskanaal en Nieuw-Buinen en waren aanzienlijke boeren. Alle zoons? Nee, want alleen de jongste zoon Klaas Klaassens Benus bezat geen onroerend goed.
In mijn boek Tussen Surabaya en Stadskanaal over Jan van Oost en zijn dochter Sophia – die met Klaas Klaassens Benus trouwde – heb ik getracht een verklaring te vinden voor deze vreemde situatie, maar ik kwam er niet helemaal uit. Een nieuw ontdekte bron – notabene kort na de publicatie van het boek – geeft nu eindelijk een antwoord op de vragen die in het boek nog open bleven staan. We moeten het beeld van Klaas Klaassens Benus en vooral dat van zijn vader in deze jaren grondig bijstellen.
Onder de bovenstaande titel publiceer ik op deze plaats in het najaar van 2026 een artikel met het hele verhaal. Nog even geduld dus. Tijdens de lezingen licht ik al vast een tipje van de sluier op.
Genealogie Benus
In TSES was geen plaats voor een uitgebreide genealogie van de families Benus en Van Oost. Op deze plek ben ik van plan begin 2027 een bijgewerkte genealogie Benus te publiceren. Ook deze genealogie zal zeker niet volledig zijn, maar in ieder geval verder bijgewerkt dan de twee eerder verschenen publicaties van Hartman (1978) en Boon (2001). De bedoeling is om hierin de nauwgezette aantekeningen van Jan Benus (geb. 1925, zoon van Sipke) te verwerken en het stuk ruim te voorzien met foto’s.
Reacties: janvanoost1866@proton.me
